Die Hervormer

Fresh Expressions – vars uitdrukkings van kerkwees

Met die aanvaarding van die gewysigde Kerkorde tydens die 71ste Algemene Kerkvergadering het die Kerk bevestig dat die missionale gerigtheid van die Kerk ’n wesenseienskap van die kerk is. Missionale aktiwiteite is nie opsioneel nie, dit is essensieel. 

J Andrew Kirk illustreer dit pragtig wanneer hy sê: The church is by nature missionary to the extent that, if it ceases to be missionary, it has not just failed in one of its tasks, it has ceased to be church.

Alhoewel die Kerk nog altyd bewus was van haar opdrag soos ons dit in Matteus 28: 19-20 kry, blyk dit dat meer aandag gegee is aan die instandhouding van die Liggaam van Christus as aan die uitgaan na en dissipellering van mense. Die Kerk is konstant in die versoeking om na binne gerig te wees. Hierdie na binne gerigtheid het dikwels tot gevolg dat die missionale karakter van die Kerk afgewater word en selfs in die niet verdwyn.

FreshDie afgelope twee of drie jaar is die uitdrukking Fresh Expressions al hoe meer in die Kerk gehoor. Predikante is aangemoedig om die Fresh Expressions-kursus te deurloop. Soos dit gaan met nuwe en vreemde dinge, is Fresh Expressions met ’n bietjie (soms baie) agterdog en skeptisisme bejeën. Wat is hierdie “nuwe” konsep? Kan dit werklik in die Hervormde Kerk met haar sterk Afrikaanse kultuur en taal aangewend word as ’n manier om die missionale karakter en opdrag van die kerk uit te leef?

Die beste Afrikaanse vertaling van fresh expression sal waarskynlik vars uitdrukking wees, maar vir hierdie artikel gaan ek die internasionaal aanvaarde naam Fresh Expressions gebruik. Fresh Expressions Mission Shaped Ministry is na my mening nie ’n “nuwe” konsep nie – dalk eerder ’n “vergete” konsep.

God-sending-kerk

Kom ons begin by die begin. Die missionale gerigtheid van die kerk moet stewig gewortel wees in niks en niemand anders nie as God. Die volgorde moet wees: God-sending-kerk. Ons beginpunt om oor sending te praat, is God se liefde vir ons (Joh 3: 16). Dit is moeilik om op ’n persoonlike vlak te verstaan dat God ons so liefhet. Net so is dit moeilik om op ’n intellektuele vlak die breedte, lengte, hoogte en diepte van God se liefde in Christus te verstaan. Tog is die “verstaan van God se liefde” die hart van die Christelike lewe en dit behoort die hart van enige kerk te wees. Paulus beskryf die dryfkrag of hart agter sy sending in 2 Korintiërs 5: 14: Die liefde van Christus dring ons…

God se liefde is die rede waarom Hy ’n sendende God is (missio Dei). Hy roep almal om in ’n verlossende verhouding met Hom te leef. Die volgende woorde van Tim Dearborn laat ons besef dat dit dalk nodig is dat ons ons Kerk, ons geld, ons status, ons aansien, ons tradisies, ensovoorts, uit die middelpunt moet verwyder en God se liefde moet terugplaas waar dit hoort. It is not the church of God that has a mission in the world but the God of mission who has a church in the world.

Die evangelie volgens Markus vertel dat Jesus 12 mense, wat Hy apostels genoem het, aangestel het om by Hom te bly, sodat Hy hulle kon uitstuur (Mark 3: 14). Dit was die begin van die vestiging van ’n nuwe gemeenskap. ’n Gemeenskap wat geleef het in die ritme van aanbidding en sending: om by Jesus te bly en om uitgestuur te word.

Vir 2 000 jaar het Christene besin oor hierdie nuwe gemeenskap, die kerk. Besinning hieroor was en is van kardinale belang – veral in tye van kulturele verandering en nuwe missionale geleenthede. Vir baie mense, insluitend Christene, is die eerste gedagte by die aanhoor van die woord kerk die gebou of die denominasie. Vir ander mense beteken kerk ’n vreemde plek vol vreemde mense besig met vreemde dinge, soos iemand eenkeer gesê het.

Alhoewel sommige fresh expressions van kerk na ’n nuwe en vreemde konsep mag lyk vir diegene wat gewoond is aan die tradisionele kerkervaring, het ons nodig om te verstaan dat die tradisionele kerk na net so ’n vreemde konsep mag lyk vir diegene wat geen ervaring van die kerk het nie.

’n Fresh expression is ’n vorm van kerkwees, ’n nuwe gemeenskap, vir ons veranderde en veranderende wêreld en kultuur. Waarskynlik is ’n verduideliking van die andersheid in die wêreld en ons kultuur nie eens nodig nie. ’n Fresh expression word primêr gevestig tot voordeel van mense wat nie lede van enige kerk is nie. Dit kom tot stand deur die beginsels van luister, dien, geïnkarneerde sending (incarnational mission) en die maak van dissipels. Dit het die potensiaal om ’n volwasse uitdrukking van kerkwees te word wat gevorm is deur die evangelie en eienskappe het van ware kerkwees binne ’n spesifieke konteks of kultuur.

Dit is belangrik dat ons die begrip kultuur nie sal beperk tot etniese groepe nie – dit is dit ook – maar dat ons sal besef dat elke gemeenskap ’n kultuur het. So byvoorbeeld het gholfspelers, jagters, tieners, skaatsplankryers, rugbyspelers, motorfietsryers, ensovoorts, elk ’n eie kultuur. Prof Lloyd Kwast van die Universiteit van Los Angeles gee ’n kort en eenvoudige definisie: Kultuur is the way we do things around here. Fresh Expressions werk sterk met die oortuiging dat God as sendende God voortdurend grense oorsteek – insluitend kultuurgrense.

Hoe dring die evangelie ’n bepaalde kultuur binne?

Die deur sal oopgaan (1 Kor 16: 9) –

*  vir die regte persoon;
*  op die regte ryd,
*  deur te klop aan die deur;
*  met die regte benadering van –
    -  nederigheid;
    -  waagmoed;
    -  opregte liefde en belangstelling;
    -  gedeelde lewens en commitment.

Hoe spreek die evangelie tot ’n bepaalde kultuur?

Alle kulture is die produk van menslike sosiale interaksie en word gevorm deur basiese menslike behoeftes soos sekuriteit, identiteit en die behoefte om te behoort. Met die evangeliese verhaal van genade en liefde van God in Christus kan ons ongetwyfeld verwag om raakpunte te ontdek wat die bepaalde kultuur se behoeftes in ag neem.

Uit bogenoemde is dit dus duidelik dat die werkwyse van Fresh Expressions nie is om uit te gaan, mense te evangeliseer, en daardie mense dan in te bring in die kerk in nie. Dit is eerder kerkmense wat uitgaan, ’n sekere gemeenskap of kultuur binnedring, en volledig deel van daardie gemeenskap word deur verhoudings te bou en diens te lewer – en DAN binne daardie konteks kerk te wees. Dit mag dalk ’n vorm aanneem wat vreemd is vir die tradisionele kerkganger. Die wonderlike van die mens is dat vreemdhede die geneigdheid het om op jou te groei. Neem byvoorbeeld iets wat reeds by baie gemeentes van die Hervormde Kerk teenwoordig is en in ’n sekere mate ook ’n vorm van ’n fresh expression is. Ek verwys na Kinderkerk. Binne die Fresh Expression-geledere staan dit bekend as Messy Church. Die kinders kom buite die tradisionele erediens bymekaar, en tog is dit ’n vorm van kerkwees. Jare gelede was daar geweldige weerstand teen Kinderkerk. Vandag, soos reeds genoem, is dit algemeen.

Om terug te kom na die vraag of Fresh Expressions deur die Hervormde Kerk aangewend kan word as ’n manier om die missionale karakter en opdrag van die kerk uit te leef? Ja, beslis. Mits ons bereid is om grense oor te steek. Kulturele grense, sosiale grense, tradisionele grense. Watter opwindende uitdaging!

(Ds CJ van Wyk is leraar in Gemeente Randburg en die derde Hervormde predikant – naas drr André Ungerer en Frikkie Labuschagne – wat die kursus in Fresh Expressions Mission Shaped Ministry voltooi het. Hy is die eerste gemeentepredikant in die Kerk wat die kursus gedoen het.)