Die Hervormer

Waar is die SP Engelbrecht-museum nou?

Langs die ou groot pad na die noorde (R101). Noord van die Dieretuin, die Witwatersberg en die Daspoortrand. Suid van die Wonderboom, die Magaliesberge en die Wonderboompoort. Oos van die Apiesrivier en wes van Voortrekkerweg en Eugene Marais-hospitaal. 

Ligging, ligging, ligging beteken met die hede, verlede en toekoms in gedagte nogal ’n hele mondvol! Ons Kerk se Museum is nou by Mansfieldlaan 624, Eloffsdal, Pretoria. Dis langs die kerkgebou van Gemeente Wonderboompoort. Ons is op dieselfde terrein waar die SP Engelbrecht-, die AIM- en die Van Selms-biblioteek sedert 2017 in die bovertrek bo-op die konsistorie van die huidige kerkgebou van Wonderboompoort ’n tuiste het. Sedert hul stigtingsdatum 30 Oktober 1953 het die NHKA se Gemeente Wonderboompoort in dié geboutjie kerk gehou, tot 26 Augustus 1967 met die inwyding van die huidige kerk. Van toe af was dit bloot saal, troukapel of stoorkamer. 

Ná die verkoop van Gemeente Pretoria se kerkgebou by Du Toitstraat 169, waarin die SP Engelbrecht-museum sedert 2010 gehuisves was, moes ons ’n nuwe tuiste soek. Verskeie moontlikhede is ondersoek, en toe het die Ou Kerkie as enigste leë, min gebruikte of grootliks ongebruikte kerkgeboutjie of saaltjie in Pretoria in ons gedagte gekom. Vir die kerkraad en gemeente onder leiding van ds Giel en mev Edith Malan en skriba Andries de Klerk aan die een kant, en die Bestuurskomitee van die NHKA aan die ander kant, was dit ’n werkbare plan. Ook die ringskommissie en ringsvergadering van die ring van Noordelike Pretoria het die hervestigingsidee ondersteun – nie net met wyse raad en onderskraging nie, maar ook met ’n finansiële ringsoffergawe per belydende lidmaat per jaar ten bate van die SP Engelbrecht-museum! Gemeente Pretoria het ook met ’n ruim skenking die voorbereiding van die gebou, die verhuising en hervestiging gehelp befonds. So het dit dan gekom dat ons Museum tans te siene is in die 1905-Wonderboompoort-kerkie – die oudste kerkgeboutjie in die Moot. 

Die historiese ligging  

Die kerkie met neo-gotiese boustylkenmerke (NG Kerk 1905-1953) is gebou in die woongebied Eloffsdal wat uitgelê is in 1896. Deels op die plaas Les Marais van Piet Marais, die oom van die skrywer Eugène Marais en geboorteplek van Eugène, en deels op die plaas Eloffsdal, die eiendom van Frikkie Eloff, skoonseun van pres Paul Kruger. Franzina, Frikkie se vrou, was ’n dogter van Paul en Gezina Kruger. Die straat en die park naby die Ou Kerkie is na haar vernoem. Destyds was Eloffsdal die eerste uitspanning buite Pretoria (4 km noord van Kerkplein) wanneer iemand met wa en osse vanuit die stad noordwaarts gereis het. Sowel Les Marais as Eloffsdal was gedeeltes van die ou plaas Daspoort nommer 192, wyk Apiesrivier, Zuid-Afrikaansche Republiek. Die hele ou plaas Daspoort is oorspronklik in 1856 uitgegee aan FWS du Plessis. 

Let asseblief daarop dat ons Museum apart is van die Argief. Die Argief is op die Voortrekkermonument se terrein in die Erfenisstigting se gebou. Die Argief bewaar dokumente (kerklike registers en so meer) en ongeraamde foto’s. Die Museum bewaar driedimensionele voorwerpe. Jy kan wel ou kerklike foto’s by die Museum skenk, en die Museumbeampte sal dit by die Argief besorg. Kontak die argivaris, mnr Nándor Sarkady, vir navrae by argief@nhk.co.za of 012 322 8885 x3112.

Wat kan besoekers sien?  

Hoewel groter as die vorige ruimte, vra die 191 vierkante meter uitstalruimte en 30 vierkante meter stoorruimte nietemin haarfyn beplanning om alles 100% te laat pas. Ons is dankbaar vir die tafels, boekrakke, kaste en ander meubels wat die NHKA vanuit die Dirk van der Hoff-gebou aan ons Museum oorgedra het. Ons beskik ook oor pragtige, antieke meubelstukke. Die klassieke metode of outydse metode van museumuitstalling (verskillende vorms en groottes uitstalkaste en meubelstukke) is te sien met “verskillende vertrekke” wat verskillende tydperke verteenwoordig. Baie voorwerpe gaan nuut wees op uitstalling of vir die eerste keer in dekades ten toon gestel word. Daar is ook buite ’n afdak met onder andere ’n bokwa en gedenkstene.  Die Ou Kerkie se 1953-klok en hoeksteen kan ook bewonder word. Genesis 12: 2 op hierdie hoeksteen is ook die leuse van die Nederduitsch Hervormde Sustersvereniging: Wees ’n seën! Dis ook ons versugting dat ons Kerkmuseum ’n seën vir die NHKA sal wees. 

Trots Hervormer? Kom besoek dan gerus ons Kerkmuseum. Getuienis van die NHKA se werk die afgelope eeu en ’n half. Ideaal vir kinders om te leer van die Kerk. Ook vir volwassenes wat nog altyd wou weet waaroor die NHKA gaan en wat die Kerk in Suid-Afrika en in Afrika doen en gedoen het. 

Hoe reël ek ’n besoek in die toekoms?

  • Volg ons op sosiale media vir die jongste nuus. Indien jy deel word van hierdie groep, ontvang jy gereeld interessanthede oor die Museum. Tans het ons 1 500 vriende/volgelinge. Facebook-blad: SP Engelbrecht Museum.
  • Reël begeleide besoeke met die Museumbeampte, ds Johann de Bruin, by 082 733 3951 of cjdb@telkomsa.net.
  • Toegangsfooie: R25 per persoon. Groepe meer as 10 mense betaal R10 per persoon. Donasies is ook welkom.
  • Veilige parkering.
  • Net vier trappies by die voordeur.

Watter tye oop? 

Enige (billike) tyd wat jou as besoeker pas en ooreengekom kan word met die Museumbeampte. Mits jy net vooraf bespreek, is jy hartlik welkom. 

Padaanwysings en roete 

Draai vanuit Mansfieldlaan (R101) in Booysenstraat, ry om die blok met Wegerlelaan; ingang vanuit Eloffstraat, hek 4. Om ons met GPS-aanwysings te vind, lees die koördinate: Suid 25° 42’  42,8” Oos 28°  11’  14,3” (S -25.710876 O 28.181108). Google Maps eien ook dadelik SP Engelbrecht Museum of 624 Mansfield Avenue.

Al was jy in die verlede al by ons Museum, is dit weer ’n besoek werd! 

(Ds C Johann de Bruin is Museumbeampte

en sekretaris van die SP Engelbrecht-museumkomitee)